De juiste verlichting kiezen voor iedere ruimte 

Verlichting bepaalt voor een groot deel hoe een ruimte aanvoelt én hoe prettig je er kunt werken of wonen. Toch wordt bij het inrichten van een woning, kantoor of bedrijfsruimte vaak vooral gekeken naar het uiterlijk van een lamp. Minstens zo belangrijk zijn zaken als lichtsterkte, kleurtemperatuur, de plaats van de verlichting en het energieverbruik.

Als je meerdere ruimtes wil verlichten of op zoek bent naar professionele armaturen, kan je bijvoorbeeld het assortiment van verlichting groothandel bekijken. Daar vind je doorgaans verschillende soorten verlichting voor zowel functionele als meer algemene toepassingen. Maar waar moet je eigenlijk op letten bij het samenstellen van een goed lichtplan?

Begin bij de functie van de ruimte

Niet iedere ruimte vraagt om dezelfde hoeveelheid of hetzelfde type licht. In een woonkamer speelt sfeer bijvoorbeeld een veel grotere rol dan in een magazijn of werkplaats. Andersom is in een kantoor voldoende functioneel licht belangrijk om comfortabel te kunnen werken.

Het helpt daarom om eerst per ruimte te bepalen wat er gebeurt. Wordt er voornamelijk gewerkt, gelezen, gekookt of juist ontspannen? Vanuit die functie kun je bepalen hoeveel verlichting nodig is en waar de lichtpunten het beste geplaatst kunnen worden.

In veel situaties werkt een combinatie van verschillende lichtbronnen het beste. Denk aan algemene verlichting aan het plafond, aangevuld met gerichte verlichting boven een werkplek en sfeerverlichting op andere plekken in de ruimte.

Let op de hoeveelheid licht

Een veelgemaakte fout is uitsluitend kijken naar het wattage van een lamp. Bij moderne ledverlichting zegt het aantal watt vooral iets over het energieverbruik. Voor de daadwerkelijke hoeveelheid zichtbaar licht wordt gekeken naar het aantal lumen.

Hoeveel lumen nodig is, verschilt sterk per situatie. Een ruimte waarin nauwkeurig gewerkt wordt, heeft meer licht nodig dan een hal of zithoek. Bovendien spelen de afmetingen van de ruimte, de plafondhoogte en de kleuren van muren en vloeren een rol.

Donkere oppervlakken absorberen bijvoorbeeld meer licht, terwijl lichte muren het licht juist makkelijker door de ruimte verspreiden. Daardoor kan hetzelfde armatuur in twee verschillende ruimtes een heel ander resultaat geven.

Kleurtemperatuur heeft veel invloed op de sfeer

Naast de hoeveelheid licht is ook de kleurtemperatuur belangrijk. Deze wordt uitgedrukt in Kelvin. Een lagere kleurtemperatuur geeft een warmer, geliger licht, terwijl een hogere kleurtemperatuur een neutralere of koelere uitstraling heeft.

Warm licht wordt vaak toegepast in woonkamers, slaapkamers, restaurants en andere ruimtes waar sfeer belangrijk is. Neutraal wit licht komt juist veel voor in kantoren, winkels en werkruimtes.

Er bestaat hierin geen universeel juiste keuze. Het belangrijkste is dat de lichtkleur past bij het gebruik en de uitstraling van de ruimte. Door binnen één ruimte niet te veel verschillende kleurtemperaturen te combineren, ontstaat bovendien een rustiger geheel.

Kies een armatuur dat bij de toepassing past

De lamp zelf is slechts een onderdeel van de verlichting. Ook het armatuur bepaalt hoe het licht wordt verspreid. Een brede plafondlamp verlicht bijvoorbeeld een groot oppervlak, terwijl een spot juist heel gericht licht kan geven.

Voor grotere ruimtes worden vaak andere armaturen gebruikt dan voor woningen. Denk bijvoorbeeld aan ledpanelen in kantoren, lijnverlichting in bedrijfshallen en krachtige plafondarmaturen in magazijnen. Buiten zijn daarnaast factoren zoals vocht, regen en stof van belang.

Daarom is het verstandig om niet alleen naar het design te kijken, maar ook naar technische eigenschappen zoals de lichtbundel, IP-waarde en montagewijze.

Vergeet verblinding niet

Veel licht betekent niet automatisch dat een ruimte prettig verlicht is. Een lamp die rechtstreeks in het gezichtsveld schijnt, kan juist hinderlijk zijn. Zeker op werkplekken waar mensen meerdere uren achter een beeldscherm zitten, verdient verblinding extra aandacht.

Een goede plaatsing van armaturen kan al een groot verschil maken. Daarnaast bestaan er armaturen die specifiek ontworpen zijn om het licht gelijkmatig te verspreiden en directe verblinding te beperken.

Ook reflecties spelen mee. Een verkeerd geplaatste lichtbron kan bijvoorbeeld hinderlijke schittering veroorzaken op beeldschermen, glazen tafels of andere gladde oppervlakken.

Ledverlichting maakt energie besparen eenvoudiger

Bij veel toepassingen is led inmiddels de standaard geworden. Ledlampen gebruiken relatief weinig elektriciteit en hebben doorgaans een lange levensduur. Zeker wanneer verlichting dagelijks vele uren brandt, kan het verschil in energieverbruik aanzienlijk worden.

Nog meer besparen kan door verlichting alleen te laten branden wanneer dat nodig is. Bewegingssensoren zijn bijvoorbeeld praktisch in gangen, magazijnen, toiletten en andere ruimtes waar niet voortdurend mensen aanwezig zijn.

Ook het afzonderlijk kunnen bedienen van verschillende zones helpt. Een volledig kantoor verlichten terwijl slechts een klein gedeelte wordt gebruikt, is immers meestal niet nodig.

Een goed lichtplan bestaat uit meerdere lagen

De mooiste resultaten ontstaan meestal niet door één krachtige lamp in het midden van een ruimte te hangen. Door verschillende soorten verlichting met elkaar te combineren, ontstaat zowel praktisch als visueel een beter resultaat.

Algemene verlichting vormt daarbij de basis. Functionele verlichting zorgt vervolgens voor voldoende zicht op specifieke plaatsen, zoals een bureau, keukenblad of werkbank. Accent- en sfeerverlichting kunnen worden gebruikt om bepaalde delen van het interieur uit te lichten.

Door vooraf over deze verschillende lagen na te denken, voorkom je dat achteraf extra lampen moeten worden toegevoegd omdat een ruimte te donker of juist onaangenaam fel blijkt te zijn.